🔵 نظریه مشورتی در خصوص ارث و دیه در حادثه رانندگی مرگ‌بار خانوادگی با راننده مقصر

جزئیات نظریه
* شماره نظریه: 7/1404/75
* شماره پرونده: 1404-7/1-75
* تاریخ نظریه: 1404/11/13

خلاصه پرونده:
در یک حادثه رانندگی، پدر (راننده مقصر)، مادر و دو دختر همگی به طور همزمان و در اثر انفجار خودرو فوت می‌کنند. تقدم و تأخر فوت نامشخص است.

پرسش (استعلام):
الف) پدر (مقصر) از دیه دخترانش ارث نمی‌برد. اما آیا از سهمی از این دیه که به مادر (همسرش) می‌رسد و جزو ترکه او می‌شود، ارث می‌برد؟
ب) مابه‌التفاوت دیه دختران (نصف دیه کامل) که توسط بیمه پرداخت می‌شود، به تساوی بین ورثه مادر تقسیم می‌شود یا بر اساس سهم‌الارث؟

پاسخ اداره کل حقوقی قوه قضائیه:

الف) پاسخ در مورد ارث پدر از دیه دختران به طور غیرمستقیم:
* خیر، پدر مستقیماً از دیه دختران ارث نمی‌برد (مطابق ماده ۴۵۱ قانون مجازات اسلامی).
* بله، پدر به طور غیرمستقیم از آن دیه ارث می‌برد. توضیح آنکه:
1. تمام دیه دختران به مادر می‌رسد.
2. این دیه، جزو ترکه (دارایی) مادر محسوب می‌شود.
3. پدر (همسر مادر) به عنوان یکی از وارثان قانونی مادر، از کل ترکه او (که شامل آن دیه نیز هست) ارث می‌برد. این ارث‌بری به دلیل غیرعمدی بودن حادثه مانعی ندارد. محرومیت او فقط به ارث مستقیم از دیه همسر و فرزندان محدود است.

ب) پاسخ در مورد نحوه تقسیم مابه‌التفاوت دیه پرداختی توسط بیمه:
مبلغ مازاد (تفاوت دیه) که بیمه طبق قانون می‌پردازد، نه به تساوی، بلکه باید بر اساس مقررات ارث بین ورثه قانونی متوفی (دختران) تقسیم شود. در این فرض، وارث دختران فقط مادرشان است، بنابراین کل این مبلغ به مادر می‌رسد و سپس مطابق پاسخ بخش الف، جزو ترکه او محسوب می‌گردد.