🔵 رئیس دیوان عدالت اداری: عدم تأمین اعتبار قوانین، دلیل اصلی طرح شکایت در دیوان است

حجت‌الاسلام احمدرضا عابدی، رئیس دیوان عدالت اداری، در نطق پیش از دستور هیأت عمومی، یکی از مهم‌ترین دلایل طرح شکایت در این دیوان را عدم پیش‌بینی و تأمین اعتبار مالی برای اجرای قوانین از سوی مجلس شورای اسلامی عنوان کرد.

چالش اصلی:

- مجلس شورای اسلامی گاه احکامی را تصویب می‌کند که برای شهروندان حقوق مکتسبه ایجاد می‌کند.
- اما سازوکار و محل تأمین بار مالی این قوانین پیش‌بینی نمی‌شود.
- این موضوع در عمل موجب ناتوانی دستگاه‌های اجرایی در اجرای قانون و در نتیجه افزایش پرونده‌های شکایتی در دیوان عدالت اداری می‌شود.

رویه قضایی دیوان:

شعب دیوان در رسیدگی به این پرونده‌ها، بر اساس قوانین مصوب مجلس و با استناد به آرای هیأت عمومی از جمله:

- رأی شماره ۱۶۴ مورخ ۱۳۷۰/۰۲/۲۰
- رأی شماره ۳۹۴ مورخ ۱۳۸۹/۰۹/۲۹

با این استدلال که «فقدان اعتبار، مسقط حق مکتسبه نیست»، علیه دستگاه‌های اجرایی حکم صادر می‌کنند.

چالش دوم: اجرای احکام

- در مرحله اجرا، برخی دستگاه‌ها به دلیل همان مشکل تأمین اعتبار، از اجرای کامل آرای دیوان ناتوان می‌شوند.
- این مسئله به ایجاد اختلال در اجرای احکام دیوان و روند نظام اداری منجر شده است.

حقوق مکتسبه مشروط:

- در مواردی، حقوق مکتسبه به‌صورت مشروط پیش‌بینی شده و اجرای آن منوط به تأمین بار مالی در بودجه سنواتی است.
- اما گاه این اعتبار در بودجه لحاظ نمی‌شود یا در صورت پیش‌بینی، به‌طور کامل تخصیص نمی‌یابد.
- این امر نیز منشأ بروز اختلافات و طرح شکایات جدید شده است.

رئیس دیوان عدالت اداری تأکید کرد: صرف تصویب قوانین بدون پشتوانه مالی، نه تنها موجبات عدم تحقق حقوق جامعه هدف را فراهم می‌کند، بلکه منجر به ایجاد انتظار در شهروندان و در نتیجه افزایش شکایات می‌گردد. شایسته است در فرآیند تصویب قوانین، از تصویب احکام بدون پشتوانه مالی جلوگیری شود تا شاهد نارضایتی عمومی و طرح دعاوی متعدد نباشیم.