🔵 جزییات راه‌اندازی آزمایشی سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی برای تعیین تکلیف املاک فاقد سند

سازمان ثبت اسناد و املاک کشور از راه‌اندازی آزمایشی سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی (ثبت ادعا) در اجرای ماده ۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول (مصوب اردیبهشت ۱۴۰۳) خبر داد.

هدف از راه‌اندازی سامانه:

- شفاف‌سازی وضعیت مالکیت املاک فاقد سند رسمی
- کاهش دعاوی و اختلافات ملکی
- ساماندهی نقل‌وانتقال اموال غیرمنقول
- حرکت به سمت رسمی‌سازی معاملات

وضعیت فعلی و مهلت قانونی:

- سامانه از ۱۲ آذر ۱۴۰۴ به‌صورت آزمایشی در سراسر کشور فعال است.
- آغاز رسمی فعالیت و محاسبه مهلت‌های قانونی، پس از اعلان عمومی در روزنامه رسمی و به دستور رئیس قوه قضاییه خواهد بود.
- اشخاص مشمول، ظرف دو سال از تاریخ راه‌اندازی رسمی فرصت دارند ادعای خود را ثبت کنند.

اشخاص مشمول ثبت ادعا:

۱. مدعیان مالکیت عین ملک فاقد سند: اشخاصی که نسبت به عین ملک (خانه، مغازه، زمین کشاورزی) ادعای مالکیت دارند و ملک فاقد هرگونه سند رسمی (دفترچه‌ای یا حدنگار) است.
۲. مدعیان مالکیت عین ملک دارای سند به نام دیگری: اشخاصی که بر اساس اسناد عادی (مبایعه‌نامه، قولنامه) نسبت به ملکی با سند رسمی به نام دیگری ادعا دارند.
۳. مدعیان مالکیت منافع بیش از دو سال: اشخاصی که ادعای مالکیت منافع بیش از دو سال دارند، در دو حالت:
- ملک فاقد سند مالکیت باشد.
- ملک سند دارد، ولی منافع بیش از دو سال آن به موجب سند رسمی واگذار نشده باشد.
۴. مدعیان حق انتفاع بیش از دو سال: مدعیان حق انتفاع (عمری یا رقبی) برای مدت بیش از دو سال نسبت به ملک فاقد سند یا با سند رسمی (با استناد به اسناد عادی).
۵. مدعیان حقوق ارتفاقی: مدعیان حقوقی مانند حق عبور، حق مجری، در دو حالت:
- ملک فاقد سند مالکیت باشد.
- ملک سند دارد، ولی حق ارتفاق در آن درج نشده باشد.
۶. دستگاه‌های اجرایی: در خصوص اموال غیرمنقول عمومی و دولتی (اراضی ملی، موات، خالصه، مستحدث و ساحلی) که در تصدی آن‌هاست و فاقد سند مالکیت حدنگار هستند (حتی اگر سند دفترچه‌ای دارند).
۷. دارندگان احکام قطعی پیش از راه‌اندازی سامانه: اشخاصی که حکم قطعی گرفته‌اند، ولی منتهی به صدور سند رسمی نشده است.
۸. ثبت‌نام‌کنندگان قبلی: اشخاصی که قبلاً تحت قوانین تعیین تکلیف یا ساماندهی ثبت‌نام کرده‌اند، باید گواهی اقدام را اخذ و در سامانه ثبت کنند.

مراحل ثبت ادعا:

۱. ثبت‌نام در سامانه ثنا (در صورت نداشتن حساب کاربری)
۲. ورود به سامانه «کاتب» به نشانی kateb.ir
۳. ثبت مشخصات ملک
۴. بارگذاری نقشه دارای مختصات جغرافیایی (از طریق سامانه شمیم)
۵. درج اطلاعات توصیفی ملک (مساحت، استان، شهرستان، واحد ثبتی، نوع ملک، کاربری)
۶. ثبت مستندات و سوابق تصرف
۷. تأیید نهایی اطلاعات و صدور گواهی ثبت ادعا

ضمانت اجرای ثبت ادعای خلاف واقع (تبصره ۵ ماده ۱۰):

- شخصی که با علم به عدم استحقاق اقدام به ثبت ادعا کند، به جزای نقدی معادل ۲۰ درصد قیمت روز ملک محکوم می‌شود.
- در صورت ارتکاب جرایمی مانند جعل یا تبانی، علاوه بر جریمه مذکور، به مجازات‌های مقرر قانونی نیز محکوم خواهد شد.