یکی از مسائلی که مردم به شدت از آن وحشت دارند اما به راحتی در دام آن گرفتار می شوند، کلاهبرداری است. کلاهبرداری در معامله، کلاهبرداری اینترنتی و انواع دیگر کلاهبرداری که هر روزه دامنگیر افراد مختلف جامعه شده و آنها را با مضرات مالی و روانی بسیاری مواجه می کند. در این مقاله ضمن معرفی انواع کلاهبرداری، نحوه اثبات جرم و مجازات کلاهبرداری را در قانون ایران شرح خواهیم داد. با ما همراه باشید.

مشاوره تلفنی

تعریف

کلاهبرداری یکی از مهم ترین جرم های علیه اموال مردم محسوب شده و در زمره جرایم یقه سفیدها قرار دارد. علت این نامگذاری این است که مجرم از روش زور استفاده نمی کند، بلکه با ظاهر، جایگاه و گفتاری بسیار پسندیده و جذاب، از طریق تقلب و فریب، صحنه سازی و جعل عناوین و مدارک، دیگران را به دنبال خود می کشاند. فریب خورده از روی رغبت مال خود را (به نیت کسب سود مادی یا معنوی) در اختیار مجرم قرار می دهد. بعد از مدتی نه تنها سودی کسب نمی کند بلکه جز ضرر سنگین مالی، تنش، اضطراب و ناآرامی چیزی نصیبش نمی شود.

انواع کلاهبرداری

به نظر می آید تاریخچه کلاهبرداری به قدمت تاریخ زندگی بشر باشد اما در هر زمان شکل آن متغیر بوده است. یکی از موضوعات مهم و پرتکرار امروز کلاهبرداری در معامله با عنوان سرمایه گذاری به ویژه در حوزه معاملات مسکن و املاک رخ می دهد. کلاهبرداری اینترنتی، تلفنی و پیامکی، کلاهبرداری از طریق شبکه های اجتماعی، سایت ها و نرم افزارها، کلاهبرداری با عنوان صندوق خیریه و قرض الحسنه، دریافت فطریه، سهام عدالت، صرافی آنلاین و ارزهای دیجیتال از انواع کلاهبرداری رایج هستند که گاه فریب خورده را با ضرر مالی بسیار سنگین مواجه می کنند. از این رو قانون در برابر این جرم موضع گیری سختی داشته و مجازات کلاهبرداری را صراحتا عنوان کرده است.

کلاهبرداری تلفنی

کلاهبرداری تلفنی

انواع کلاهبرداری در قرن جدید

با تغییرات صنعت، تکنولوژی، گسترش رایانه و اینترنت در سراسر جهان، روش های کلاهبرداری از مردم نیز تغییر یافته است. کلاهبرداری اینترنتی، یکی از انواع جدید کلاهبرداری است. اما موضوعاتی مانند بورس، شرکت های هرمی و شبه هرمی، ارزهای دیجیتال، برنامه های رژیم غذایی از دیگر مواردی هستند که موجب کلاهبرداری از مردم در عصر جدید می شوند.

اصل ثابت در تمام انواع کلاهبرداری این است که مجرم به نوعی با کسب اجازه از فرد، چنین جرمی را مرتکب می شود. در واقع با ابزارهای کلامی و هیجانی و سوء استفاده از عدم آگاهی فرد، حس طمع او را برانگیخته و سپس نیت سوء خود را عملی می کند. بنابراین مهم ترین راه برای جلوگیری از این جرم، افزایش آگاهی افراد است. در سال های اخیر شاهد بودیم که چگونه مردم اموال و دارایی خود را تحت عناوینی چون سرمایه گذاری در بورس، شرکت های بازاریابی شبکه ای (که در واقع شرکت های هرمی و شبه هرمی بودند) و ارزهای دیجیتال به باد دادند. در این نوع سرمایه گذاری ها عده اندکی سود کرده و اکثریت ضرر می کنند. در واقع سوده عده ای از ضرر دیگران حاصل می شود.

قبل از اینکه به دام چنین مجرمانی بیفتیم، ابتدا باید از افراد متخصص و آگاه تحقیق کنیم. این تحقیق باید برای جستجوی حقیقت باشد نه اثبات ادعای کسی که شما را به سرمایه گذاری جدید و پرسود دعوت می کند. مجوزها و مدارک به طور دقیق و با استعلام از مراجع بررسی گردد و بدون تعصب و بدون توجه به آتش طمعی که در ما شعله ور شده، با عقلانیت مساله را بررسی کنیم. با این حال هر کسی ممکن است در این دام گرفتار شود. چطور باید به مراجع قانونی برای احقاق حق، مراجعه نماید؟ مجازات کلاهبرداری در قانون چیست؟

مجازات کلاهبرداری در قانون

برای بررسی مجازات کلاهبرداری ابتدا باید ارکان این جرم را بشناسیم. هر جرم برای تحقق باید سه رکن مادی، معنوی و قانونی جرم را همزمان دارا باشد. رکن مادی کلاهبرداری منوط به انجام فعل مثبت بوده و رکن معنوی سوء نیت خاص و عام برای ضرر رساندن به دیگری و کسب منفعت است.

رکن قانونی کلاهبرداری در ماده 1 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری آمده است. طبق این ماده هر کس از راه حیله و تقلب مردم را فریب دهد، به امور غیر واقع امیدوار نماید، از حوادث و پیشامدهای غیر واقع بترساند، اسم و عنوان مجعول اختیار کند و یا به هر وسیله تقلبی دیگر وجوه، اموال، اسناد، حوالجات قبوض، مفاصاحساب و امثال آنها تحصیل کرده و مال دیگری را ببرد کلاهبردار محسوب می شود. مجازات او علاوه بر رد اصل مال به صاحبش، به حبس از یک تا 7 سال و پرداخت جزای نقدی معادل مالی که اخذ کرده، خواهد بود.

مجازات کلاهبرداری در قانون

مجازات کلاهبرداری در قانون

در صورتی که شخص مرتکب بر خلاف واقع یا سمت ماموریت از طرف سازمان ها و موسسات دولتی یه وابسته به دولت و به طور کلی قوای سه گانه و نیروهای مسلح، اتخاذ کرده یا اینکه جرم با استفاده از تبلیغ در رسانه ها و یا انتشار آگهی باشد، یا مرتکب از کارکنان دولتی یا نیمه دولتی و یا نهادهای انقلابی باشد، علاوه بر رد اصل مال به حبس از دو تا ده سال و انفصال ابد از خدمت دولتی و پرداخت جزای نقدی معادل مالی که اخذ کرده است، محکوم می شود.

کلاهبرداری اینترنتی و کامپیوتری در قانون

در مبحث اول از باب چهارم قانون تجارت الکترونیکی، به موضوع کلاهبرداری کامپیوتری اختصاص یافته است. طبق ماده 67 این قانون هر کس در بستر مبادلات الکترونیکی، با سوء استفاده و یا استفاده غیر مجاز از «داده پیام» ها، برنامه ها و سیستم های رایانه ای و وسایل ارتباط از راه دور، دیگران را فریب دهد و یا سبب گمراهی سیستم های پردازش خودکار و نظایر آن گردد و از این طریق برای خود یا دیگری وجوه، اموال یا امتیازات مالی تحصیل کند و اموال دیگران را ببرد مجرم محسوب می شود. مجازات وی علاوه بر رد مالی به صاحبان اموال به حبس از یک تا سه سال و پرداخت جزای نقدی معادل مال ماخوذه محکوم می شود. حتی شروع به این جرم نیز جرم محسوب شده و مجازات آن حداقل مجازات این ماده می باشد.

مثال های زیادی از کلاهبرداری اینترنتی و کامپیوتری وجود دارد. به عنوان مثال تحت عناوینی همچون بازی های آنلاین یا فیلترشکن، فرد را برای مراحل بعد یا امکانات بیشتر حریص کرده و پول هنگفتی را به جیب می زنند.

کلاهبرداری اینترنتی

کلاهبرداری اینترنتی

اثبات جرم و نحوه شکایت

همان طور که گفته شد برای اثبات جرم باید رکن مادی و معنوی جرم محقق شده باشد. بنابراین مهم ترین قسمت اثبات جرم کلاهبرداری اثبات سوء نیت عام و سوء نیت خاص مرتکب است. یعنی باید اثبات شود ارتکاب به صورت عمدی و آگاهانه و به قصد بردن مالی دیگری صورت گرفته است. برای اثبات رکن مادی نیز باید توجه کنیم ترک فعل، مانند سکوت حتی اگر با سوء نیت همراه باشد، کافی نیست. متقلبانه بودن ابزار مرتکب، اغفال شدن قربانی و تعلق داشتن مال به دیگری، از دیگر شرایط مهم در تحقق رکن مادی هستند. نکته مهم دیگر است که حتما باید مالی برده شود، بنابراین صرفا اقدام بدون این نتیجه یا ایجاد بی آبرویی و سلب اعتماد، جرم کلاهبرداری محسوب نمی شود.

برای ثبت هر نوع شکایت باید از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه نمایید. شکواییه خود را تنظیم کرده و به همراه تمام مدارک ممکن ارائه نمایید. دقت داشته باشید برای تنظیم شکوائیه حتما از یک وکیل یا فرد مسلط به قانون کمک بخواهید. بعد از ثبت شکواییه، پرونده کیفری به شعبه دادیاری یا بازپرسی ارجاع می شود. سپس شاکی در محل حاضر می شود و اظهارات و دلایل خود را ابراز می کند. ادله اثبات این جرم عبارتند از مدارک، اقرار متهم (به عنوان اصلی ترین دلیل به این معناست که متهم به ارتکاب جرم خودش اعتراف کند)، شهادت شاهدان و علم قاضی (که از تحقیقات و اثبات فنی قضیه نشات می گیرد).

مرجع صالح برای رسیدگی به این جرم و تعیین مجازات کلاهبرداری، دادگاه کیفری دو محل وقوع جرم یا دستگیری متهم است.

جهت دریافت مشاوره تلفنی با شماره 09102054300 تماس حاصل نمائید.

Powered by Froala Editor

مقالات سجاوا

کلاهبرداری

حمل سلاح